ZTE Başkanı Xu Ziyang: 'Her Modelin Tokeni Aynı Değildir, Operatörler Token Döviz Kuru Hesaplamalı'

Telekomünikasyon altyapısının üretken yapay zekanın veri patlamasına nasıl uyum sağlayacağı, Çin'in başkenti Pekin'de düzenlenen 2026 Çin Unicom İş Ortakları Konferansı'nda enine boyuna masaya yatırıldı. Konferansın açılışında konuşan küresel telekomünikasyon devi ZTE'nin Başkanı Xu Ziyang, dijital iletişim tarihinde yaşanan veri sıçramalarını değerlendirerek yapay zeka çağının getirdiği üç büyük kırılmayı açıkladı.

Xu Ziyang; tarihte sabit hatlarda program kontrollü santrallerle, 2000'lerde internette IP/fiber optikle ve 2010'larda mobilde 4G/5G ile yaşanan üç büyük veri patlamasının ardından dördüncü ve en büyük dalganın yapay zekayla başladığını ifade etti.

'İnternet Trafiğinin %60'ı Artık İnsanlara Değil Makinelere Ait'

ZTE Başkanı, yapay zekanın şebekeler üzerinde yarattığı köklü dönüşümü şu üç temel farkla açıkladı:

1. Hizmet Verilen Öznenin Değişmesi: Geçmişte tüm internet trafiği insan kullanıcılar tarafından tüketilirken, bugün küresel internet trafiğinin yaklaşık %60'ı doğrudan makineler, yazılım botları ve otonom ajanlar tarafından üretilip tüketiliyor.
2. Ücretlendirmenin 'Bit'ten 'Token'a Kayması: Operatörlerin yüz yıllık gigabayt/megabit tarifeleri yerini token tabanlı faturalandırmaya bırakıyor; token tüketimi son 2 yılda 1000 kat arttı.
3. Yukarı Yönlü (Uplink) Trafik ve Düşük Gecikme Baskısı: Çok modlu modellerin sürekli video ve veri yüklemesi yapması nedeniyle şebekelerin veri gönderme (upload) kapasiteleri zorlanıyor; fiziksel robotik ajanların iş birliği ise milisaniyelik deterministik gecikmeler gerektiriyor.

'Li Bai'nin Tokeni ile Acemi Şairin Tokeni Bir Olamaz'

Xu Ziyang'ın konuşmasındaki en çarpıcı felsefi ve ekonomik tespit ise modellerin bilişsel değer farkı üzerine oldu:

"Tarihin en büyük şairi Li Bai, 'Başımı kaldırıp parlak aya baktım, başımı eğip memleketimi andım' dediğinde bu Li Bai'nin ürettiği bir tokendir. Onun ürettiği token ile sokaktaki sıradan bir amatörün karaladığı mısranın token değeri kesinlikle aynı olamaz. Dolayısıyla operatörler gelecekte token bazlı ücretlendirme yaparken, yüksek kabiliyetli akıl yürütme modellerinin ürettiği değerli tokenler ile basit modellerin tokenleri arasında bir 'Token Döviz Kuru' (Token Exchange Rate) mekanizması geliştirmek zorundadır."— Xu Ziyang, ZTE Başkanı